Analiza sprawy z Santander Bank Polska
Tło sprawy
Kredytobiorca zawarł umowę kredytu hipotecznego z poprzednikiem prawnym Santander Bank Polska S.A. w dniu 15 września 2017 r., na kwotę 106 600 PLN z okresem kredytowania wynoszącym 360 miesięcy. W ramach umowy kredytobiorca zapłacił prowizję za udzielenie kredytu w wysokości 2,5% (2600 PLN), która była wliczona w całkowity koszt kredytu. Kredyt został całkowicie spłacony 4 kwietnia 2019 r., czyli po 19 miesiącach. Kredytobiorca uznał, że zgodnie z pozostałym okresem umowy (341 miesięcy), bank powinien zwrócić niewykorzystaną część prowizji, tj. 2462,78 PLN.
Istota sporu
Spór dotyczył zasadności zwrotu części prowizji przy wcześniejszej spłacie kredytu.
- Stanowisko banku: Koszty takie jak prowizje są niezależne od czasu trwania umowy, dlatego nie podlegają zwrotowi.
- Stanowisko kredytobiorcy: Na podstawie dyrektywy 2014/17 bank powinien zwrócić wszystkie koszty kredytu, które odnoszą się do okresu skróconego wskutek wcześniejszej spłaty.
Pytanie kluczowe: Czy prowizje, które stanowią element kosztów całkowitych kredytu, podlegają proporcjonalnemu zwrotowi w przypadku wcześniejszej spłaty?
Stanowisko TSUE i jego interpretacja
Orzeczenie TSUE
Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał kluczowy wyrok, odnosząc się do art. 25 ust. 1 dyrektywy 2014/17. TSUE uznał, że:
Domniemanie na korzyść konsumenta
Jeśli bank nie jest w stanie udowodnić, że określone koszty są niezależne od okresu trwania umowy kredytowej, koszty te podlegają proporcjonalnemu zwrotowi.
Proporcjonalny zwrot
Zwrot prowizji i innych kosztów powinien być obliczany na podstawie stosunku rzeczywistego okresu trwania umowy do pierwotnie ustalonego okresu kredytowania.
Przykładowo: Jeśli kredytobiorca spłacił kredyt po 19 miesiącach z umowy trwającej 360 miesięcy, powinien otrzymać zwrot kosztów odpowiadających pozostałym 341 miesiącom.
Znaczenie wyroku TSUE w Polsce
Obowiązki banków
Banki muszą dokładnie dokumentować charakter kosztów w umowach kredytowych i wykazywać, czy koszty te są niezależne od okresu kredytowania. W przeciwnym razie domniemuje się, że podlegają zwrotowi.
Ochrona konsumentów
Polskie sądy, stosując wytyczne TSUE, powinny uwzględniać interes kredytobiorcy i przyznawać prawo do zwrotu proporcjonalnych kosztów.
Zwrot prowizji w praktyce
Jeśli kredytobiorca wcześniej spłaci kredyt hipoteczny, może domagać się:
- Zwrotu części prowizji (np. za udzielenie kredytu).
- Proporcjonalnego zwrotu innych kosztów, takich jak ubezpieczenia lub opłaty administracyjne, jeśli nie zostały one wykorzystane.
Jak uzyskać zwrot prowizji?
Analiza umowy kredytowej
Przejrzyj umowę kredytową i zwróć uwagę na prowizję oraz inne koszty wliczone w całkowity koszt kredytu.
Złożenie wniosku do banku
Wystąp do banku z wnioskiem o zwrot prowizji. Wskaż wcześniejszą spłatę kredytu oraz proporcję czasu wykorzystanego do pierwotnego okresu umowy.
Postępowanie sądowe
Jeśli bank odmawia zwrotu, możesz złożyć pozew, powołując się na przepisy dyrektywy 2014/17 oraz interpretację TSUE.
Podsumowanie
Wyrok TSUE zrewolucjonizował sytuację kredytobiorców w Unii Europejskiej, w tym w Polsce. Konsumenci spłacający kredyty hipoteczne przed terminem mogą skutecznie ubiegać się o zwrot prowizji i innych kosztów. Banki mają obowiązek zwracać część tych kosztów proporcjonalnie do niewykorzystanego okresu kredytowania.