Unieważnienie Kredytu Frankowego

Na czym polega unieważnienie kredytu frankowego?

Unieważnienie kredytu frankowego to potoczna nazwa wyroku, w którym sąd stwierdza nieważność umowy kredytu. Nieważna umowa nie wiąże stron od samego początku, dlatego wszystko, co bank i kredytobiorca świadczyli na jej podstawie, podlega zwrotowi jako świadczenie nienależne (art. 405 i 410 Kodeksu cywilnego). Bank zwraca wszystkie wpłacone raty, prowizje i inne opłaty pobrane  na podstawie nieważnej umowy, a kredytobiorca musi – choć nie zawsze – liczyć się z obowiązkiem zwrotu wypłaconego kredytu.

Najczęstszą podstawą takiego rozstrzygnięcia są klauzule przeliczeniowe. Na ich podstawie bank przeliczał kwotę kredytu i każdą ratę po kursach z własnej tabeli, które sam ustalał, a umowa zwykle nie wyjaśniała, według jakich zasad to robi.

Sam fakt, że klauzula jest niedozwolona, nie przesądza jeszcze o losie całej umowy. Kluczowe jest to, czy po jej usunięciu umowa może dalej obowiązywać. Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 3 października 2019 r. w sprawie Dziubak (C-260/18) uznał, że sąd nie może uzupełniać takiej luki przepisami o charakterze ogólnym. Sąd Najwyższy w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) potwierdził, że niedozwolonego kursu banku nie zastępuje się kursem średnim NBP ani innym miernikiem. Jeśli nie da się ustalić wiążącego strony kursu waluty, umowa nie wiąże także w pozostałym zakresie, a więc jest nieważna w całości.

Odfrankowienie kredytu, czyli pozostawienie umowy w złotych bez klauzul przeliczeniowych, zdarza się dziś bardzo rzadko i zależy od tego, czy kredytobiorca chce takiego rozstrzygnięcia.

Co daje unieważnienie umowy frankowej?

W efekcie unieważnienia umowy bank ma obowiązek zwrócić to, co nielegalnie „zarobił” na umowie – raty kapitałowo–odsetkowe, prowizję, inne opłaty oraz pobrane składki na przykład na ubezpieczenie niskiego wkładu własnego. Jeśli bank nie zwróci wpłat mimo wezwania do zapłaty, kredytobiorcy przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 Kodeksu cywilnego).

Prawomocne unieważnienie umowy uwalnia kredytobiorcę od salda zadłużenia, obowiązku spłaty dalszych rat, daje podstawę do wykreślenia hipoteki wpisanej na nieruchomości.

Na skutek unieważnienia umowy bank może żądać wyłącznie zwrotu wypłaconego kapitału (ewentualnie z odsetkami ustawowymi za opóźnienie – najczęściej dopiero od daty prawomocnego ustalenia nieważności umowy kredytu w sprawie z powództwa kredytobiorcy).

Trybunał Sprawiedliwości UE w wyroku z 15 czerwca 2023 r. (C-520/21) orzekł, że bank nie może domagać się od konsumenta wynagrodzenia za korzystanie z kapitału ani innej rekompensaty wykraczającej poza zwrot kwoty kredytu. Sąd Najwyższy potwierdził to w uchwale z 25 kwietnia 2024 r.

Podsumowując – kredytobiorca najczęściej otrzymuje zwrot świadczeń wraz z odsetkami ustawowymi od daty wskazanej w wezwaniu do zapłaty, ewentualnie w terminie 14 dni od dnia doręczenia odpisu pozwu, a kredytodawca wypłacony kapitał plus ewentualne odsetki za opóźnienie dopiero po rozliczeniu się z tych nienależnych świadczeń z kredytobiorcą.

Pozew o unieważnienie umowy kredytu frankowego krok po kroku

1. Analiza umowy kredytowej. Sprawdzamy umowę pod kątem klauzul abuzywnych i oceniamy, czy bank rzetelnie poinformował Cię o ryzyku kursowym. Do analizy potrzebujemy umowy z aneksami, regulaminu obowiązującego w dniu jej zawarcia oraz zaświadczenia z banku o historii spłat. Wzór wniosku o wydanie takiego zaświadczenia znajdziesz w zakładce dokumenty do pobrania.
2. Reklamacja lub wezwanie do zapłaty. W Twoim imieniu kierujemy do banku pismo, w którym kwestionujemy umowę. Ma ono znaczenie dla biegu odsetek za opóźnienie i dla przedawnienia roszczeń banku. Na tym etapie część banków proponuje ugody, najczęściej polegające na przewalutowaniu kredytu na złote. Każdą taką propozycję porównujemy z tym, co może przynieść wyrok. Ten etap opisujemy szerzej w poradniku, jak skutecznie złożyć reklamację do banku.
3. Złożenie pozwu. W pozwie formułujemy zwykle dwa żądania: ustalenie nieważności umowy kredytu i zapłatę, czyli zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku. Od 7 sierpnia 2026 r. doręczenie pozwu bankowi wstrzymuje obowiązek spłaty rat kredytu frankowego z mocy prawa. 
4. Postępowanie sądowe. Reprezentujemy Cię przed sądami obu instancji, jeśli tego sprawa wymaga również przed Sądem Najwyższym, Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej.
5. Prawomocny wyrok i rozliczenie. Po uprawomocnieniu się wyroku pilnujemy rozliczenia z bankiem i wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej.
6. Postępowanie ugodowe.  Reprezentujemy Cię wobec banku w przypadku złożenia przez bank propozycji ugodowej, dążymy do uzyskania jak największych świadczeń. Postępowanie sądowe jest motywacją do przedstawienia przez bank wyższych propozycji ugodowych w stosunku do tych, które przedstawił przed złożeniem pozwu.

Kompletna dokumentacja i starannie sformułowane żądania pozwu skracają postępowanie i ograniczają pole do sporu o wysokość rozliczenia, dlatego na etap przygotowania sprawy kładziemy największy nacisk.

Ustawa frankowa – raty wstrzymane na czas procesu

Dla wielu frankowiczów największą barierą przed pozwem była perspektywa płacenia wysokich rat przez cały proces. Wniosek o zabezpieczenie roszczenia mógł to zmienić, ale o jego udzieleniu decydował sąd, a banki często składały zażalenia.

Od 7 sierpnia 2026 r. w sprawach frankowych nie musisz się już o to martwić. Tego dnia weszła w życie ustawa z 29 maja 2026 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie rozpoznawania spraw dotyczących zawartych z konsumentami umów kredytu denominowanego lub indeksowanego do franka szwajcarskiego.

Jeśli masz kredyt we frankach, nie musisz płacić rat od dnia doręczenia bankowi pozwu aż do prawomocnego zakończenia sprawy (art. 3 ust. 1 ustawy). Wstrzymanie działa z mocy prawa, więc nie musisz składać żadnego wniosku ani czekać na decyzję sądu. Ustawa chroni Cię też przed reakcją banku – wstrzymanie spłaty nie jest traktowane jako niewykonanie umowy, dlatego bank nie może z tego powodu Ci jej wypowiedzieć ani zgłosić zaległości do BIK.

Nowe przepisy mają również skrócić czas oczekiwania na wyrok. Twoja sprawa może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, a świadkowie mogą składać zeznania zdalnie.

Unieważnienie kredytu frankowego i co dalej? Skutki i rozliczenie z bankiem

Po prawomocnym wyroku prowadzimy Twoją sprawę dalej, bo skutki unieważnienia umowy kredytu frankowego nie kończą się na wstrzymaniu spłaty. W wyniku unieważnienia umowy bank musi zwrócić Ci wszystkie wpłacone raty i opłaty. Według teorii dwóch kondykcji każda ze stron nieważnej umowy ma prawo do zwrotu tego, co świadczyła (wpłaciła) drugiej stronie. Dlatego w pozwie domagamy się zwrotu całości Twoich wpłat z odsetkami.

Jak wygląda rozliczenie z bankiem po unieważnieniu kredytu?

Po unieważnieniu umowy bank zwróci Ci wszystkie Twoje wpłaty, a Ty musisz liczyć się z ewentualnym obowiązkiem zwrotu  kapitału kredytu – podkreślenia jednak wymaga, że to nie jest reguła. W praktyce rozliczenie po unieważnieniu umowy frankowej najczęściej zamyka zwykle jeden przelew zamiast dwóch.

Jeśli Twoje wpłaty z odsetkami ustawowymi za opóźnienie są wyższe niż wypłacony kredyt, różnicę wypłaca Ci bank i nie musisz szukać pieniędzy na zwrot kapitału po unieważnieniu umowy. Jeśli wpłaty wraz z odsetkami są niższe, prawdopodobnie będziesz musiał dopłacić różnicę bankowi. W części spraw roszczenie banku o zwrot kapitału może być już przedawnione i wtedy można uniknąć zwrotu kapitału.

Po rozliczeniu składamy wniosek do sądu wieczysto-księgowego i wnioskujemy o wykreślenie hipoteki.

Przedawnienie roszczeń umowy frankowej

Na żądanie zwrotu wpłat kredytobiorca najczęściej ma sześć lat od zdarzenia, po którym wiadomo było albo powinno być wiadomo, że umowa zawiera niedozwolone zapisy. Kwestia ta wymaga indywidualnej oceny. Termin upływa z ostatnim dniem roku kalendarzowego (art. 118 Kodeksu cywilnego). Kredytobiorca może więc żądać zwrotu wpłat także wtedy, gdy kredyt jest spłacony od wielu lat. 

Przedawnienie może też działać na korzyść kredytobiorcy. Sąd Najwyższy w uchwale z 25 kwietnia 2024 r. (III CZP 25/22) przyjął, że roszczenie banku o zwrot kapitału zaczyna się przedawniać co do zasady od dnia następującego po dniu, w którym Twoja umowa została zakwestionowana wobec banku, na przykład w reklamacji lub wezwaniu do zapłaty. Jeśli bank przez lata nie wystąpił o zwrot kapitału, w części spraw nie może go już skutecznie dochodzić. Dlatego datę pierwszego pisma do banku ustalamy i dokumentujemy od początku sprawy.

Analizy umowy nie warto więc odkładać. Każdy miesiąc zwłoki to kolejna rata, której po doręczeniu pozwu bankowi nie musiałbyś już płacić.

Czy unieważnienie kredytu we frankach jest dla każdego?

Nie każdy kredyt frankowy kwalifikuje się automatycznie do unieważnienia, choć klauzule przeliczeniowe w umowach największych banków miały bardzo podobne brzmienie. Jest to możliwe głównie wtedy, gdy umowa kredytu zawiera niedozwolone postanowienia narzucone jednostronnie przez bank, bez których nie da się ustalić wysokości zobowiązania.

O szansach w konkretnej sprawie decydują:

• rodzaj kredytu – w przypadku umowy kredytu indeksowanego kwotę wypłacano w złotych i przeliczano na CHF, przy kredycie denominowanym kwota była wyrażona we frankach;
• treść klauzul przeliczeniowych i odesłań do tabel kursowych banku;
• informacje o ryzyku kursowym przekazane przed podpisaniem umowy;
• aneksy, w tym aneksy umożliwiające spłatę bezpośrednio we frankach.

Podpisanie aneksu do umowy kredytowej oznacza zmianę warunków spłaty, ale co do zasady nie zamyka drogi do sądu. Sąd Najwyższy w uchwale z 20 czerwca 2018 r. (III CZP 29/17) przyjął, że ocenę, czy postanowienie umowy jest niedozwolone, przeprowadza się według stanu z chwili zawarcia umowy. Osobnej oceny wymaga natomiast ugoda zawarta już z bankiem, bo zwykle obejmuje zrzeczenie się dalszych roszczeń. Te same mechanizmy dotyczą kredytów w EUR, USD, GBP czy JPY.

Chcesz sprawdzić, czy Twoja umowa zawiera klauzule abuzywne? Skorzystaj z bezpłatnej analizy umowy kredytowej.

Unieważnienie umowy frankowej z pomocą naszej kancelarii

Masz kredyt we frankach szwajcarskich albo innej walucie obcej (np. EUR, USD, GBP, JPY), spłacany lub już spłacony, i wątpliwości, czy umowa nie jest obarczona wadami prawnymi? Prawnicy naszej kancelarii specjalizują się w sprawach frankowych i prowadzą je od bezpłatnej analizy umowy, przez reklamację i pozew, aż po reprezentację przed sądem obu instancji.

Praktyka pokazuje, że znaczna część umów kredytów hipotecznych we frankach szwajcarskich zawiera wady, które w świetle orzecznictwa TSUE i sądów krajowych dają podstawę do stwierdzenia nieważności umowy albo do odzyskania nadpłaconych środków. Swoich praw mogą dochodzić zarówno kredytobiorcy, którzy nadal spłacają kredyt, jak i ci, którzy spłacili go w całości. 

Przed złożeniem pozwu rzetelnie oceniamy szanse i ryzyka sprawy. Na podstawie historii spłat przygotowujemy też szacunkowe wyliczenie rozliczenia z bankiem, które pozwala porównać możliwy wynik procesu z ewentualną propozycją ugody. Decyzja o dalszych krokach zawsze należy do Ciebie.