Wyrok TSUE o WIBOR – jak wskaźnik wpływa na raty kredytu hipotecznego

W ostatnich latach kredyty hipoteczne ze zmiennym oprocentowaniem stały się jednym z najczęściej dyskutowanych tematów na rynku finansowym. W centrum tej dyskusji znajduje się WIBOR i związany z nim wyrok TSUE – wskaźnik, od którego zależy wysokość rat wielu kredytów w Polsce.

Chcesz sprawdzić, jak usunięcie WIBOR może wpłynąć na Twoją ratę i całkowity koszt kredytu? Skorzystaj z naszego kalkulatora.

12 lutego 2026 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wyda wyrok w sprawie C-471/24, dotyczącej jednego z takich kredytów. To pierwsza sprawa związana z polskimi kredytami opartymi na WIBOR, która trafiła do TSUE.

Dotyczy ona kredytu hipotecznego udzielonego w 2019 r. przez PKO BP. Kredytobiorca zakwestionował zapisy umowy dotyczące WIBOR i wystąpił o zwrot części zapłaconych rat. Sąd Okręgowy w Częstochowie skierował do TSUE pytania, czy banki w sposób wystarczająco jasny i rzetelny informowały klientów o zasadach ustalania WIBOR oraz o ryzyku związanym ze zmiennym oprocentowaniem.

To nie jest wyłącznie spór jednej osoby z bankiem. W Polsce funkcjonują miliony zobowiązań hipotecznych opartych na WIBOR. Jeśli masz taki kredyt, warto przyjrzeć się, czego dotyczy ta sprawa i jakie konsekwencje mogą pojawić się dla podobnych umów.

Czym jest WIBOR i jak ta stawka wpływa na oprocentowanie kredytu?

Jednym z głównych problemów związanych z WIBOR jest brak jednej, spójnej definicji tego wskaźnika w umowach kredytowych. Przez lata banki opisywały go na różne sposoby – ale nie informowały, czym tak naprawdę jest, w oparciu o jakie dane i przez kogo przekazane jest wyliczany, kto jest organizatorem tego procesu albo kto nim administruje.

W części umów pojawiała się informacja, że WIBOR stawka,  po jakiej jaką banki są skłonne udzielić sobie pożyczek na rynku międzybankowym. Zdarzały się także odwołania do kwotowań publikowanych przez Reutersa (przed 2018 r.) albo GPW Benchmark (po 2018 r.), bez wyjaśnienia, w jaki sposób te dane są ustalane i co faktycznie oznaczają dla kredytobiorcy.

Jak więc rozumieć WIBOR? W praktyce jest on wskaźnikiem opartym głównie na deklaracjach banków, a nie na rzeczywistych transakcjach. Instytucje finansowe zgłaszają stawki, po których teoretycznie byłyby gotowe pożyczyć środki innym bankom na rynku międzybankowym, lecz nie muszą faktycznie zawierać takich transakcji. Następnie skrajne wartości są odrzucane, a z pozostałych wyliczana jest średnia, która staje się oficjalnym poziomem WIBOR.

Im dłuższy okres, tym zazwyczaj wyższa stawka. Rodzaj zastosowanego WIBOR decyduje o tym, jak często zmienia się oprocentowanie kredytu, a w konsekwencji wysokość raty.

Kto zajmował się organizacją wyznaczania stawki WIBOR?

Od wielu lat organizacją wyznaczania stawek WIBOR zajmowały się podmioty prywatne – do 2017 r. funkcję organizatora pełniło Stowarzyszenie Rynków Finansowych ACI Polska (pierwotnie Polskie Stowarzyszenie Dealerów Bankowych – Forex Polska).

Stowarzyszenie Rynków Finansowych ACI Polska (pierwotnie Polskie Stowarzyszenie Dealerów Bankowych – Forex Polska) zostało założone w 1992 roku przez grupę dealerów walutowych oraz przedstawicieli polskich banków komercyjnych. Była to oddolna inicjatywa polskiego środowiska finansowego w okresie transformacji gospodarczej, gdy dynamicznie rozwijał się rynek walutowy, pieniężny i kapitałowy.

Założyciele ACI Polska:

• Dealerzy bankowi z największych polskich banków komercyjnych, m.in.:
  • Bank Handlowy w Warszawie;
  • Powszechna Kasa Oszczędności Bank Polski (PKO BP);
  • Bank Gospodarki Żywnościowej (BGŻ);
  • Bank Pekao;
  • WBK (dzisiejszy Santander Bank Polska);
  • Bank Śląski (dziś ING Bank Śląski).

• Przedstawiciele pionów dealerskich banków – głównie osoby odpowiedzialne za:
  • rynek walutowy (Forex);
  • rynek pieniężny;
  • instrumenty pochodne.

Ww. podmioty działały nieformalnie już na początku lat 90., a formalna rejestracja stowarzyszenia nastąpiła w 1992 r.

ACI Polska administrowało wskaźnikiem przez niemal 25 lat, do 29 czerwca 2017 r. Jest to ważne dla oceny umów kredytowych – właśnie z tamtego okresu pochodzi duża część kontraktów, które dziś są przedmiotem sporów.

Istotne nieprawidłowości funkcjonowania systemu WIBOR we wspomnianym przedziale czasowym związane jest m.in. z tym, że:

• administratorem był podmiot prywatny, działający poza pełnym reżimem nadzoru regulacyjnego;
• regulaminy określające zasady ustalania wskaźnika miały mniej precyzyjny charakter niż obecnie;
• mechanizm ustalania WIBOR nie był w wystarczającym stopniu wyjaśniany klientom banków;
• brakowało jednoznacznych kryteriów weryfikacji zgłaszanych kwotowań;
• tzw. banki panelowe naruszały regulamin fixingu stawki WIBOR i WIBID.

Kto obecnie administruje WIBOR?

Po wejściu w życie unijnego rozporządzenia BMR (Benchmark Regulation) ACI Polska w 2017 r. za zgodą banków przekazała obowiązki organizatora tzw. fixingu innemu podmiotowi  – GPW Benchmark S.A., spółka zależna Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. 16 grudnia 2020 r. Komisja Nadzoru Finansowego udzieliła GPW Benchmark zezwolenia na prowadzenie działalności jako administrator wskaźników referencyjnych zgodnie z wymogami rozporządzenia BMR.

Jak przebiega fixing?

Ustalanie poziomu WIBOR odbywa się codziennie w ramach tzw. fixingu. Można go porównać do zbierania deklaracji od banków i wyliczenia z nich jednej, wspólnej stawki.

Terminy fixingowe, w kontekście stawki WIBOR, to konkretne okresy, na jakie banki mogą w przypadku WIBOR udzielać lub deklarować udzielnie pożyczek bankom na rynku międzybankowym na dany okres. Dla większości terminów fixing odbywa się codziennie o godzinie 11, a dla terminów ON (overnight) i TN (tomorrow/next) o godzinie 17.

Wyróżniamy następujące terminy fixingowe:

• overnight (O/N) – godzina fixingu 17:00;
• tomorrow/next (T/N) – godzina fixingu 17:00;
• 1 tydzień (SW), 2 tygodnie (2W) – godzina fixingu 11:00;
• 1 miesiąc (lM) – godzina fixingu 11:00;
• 3 miesiące (3M) – godzina fixingu 11:00;
• 6 miesięcy (6M) – godzina fixingu 11:00;
• 1 rok (1Y) – godzina fixingu 11:00.

Dla najczęściej stosowanych stawek proces wygląda następująco:

• WIBOR 1M, 3M i 6M ustalany jest o godz. 11:00;
• WIBOR O/N (overnight) publikowany jest o godz. 17:00.

W procesie uczestniczy panel wybranych banków. Każdy z nich przekazuje swoje kwotowania, czyli deklarowane stawki, po których byłby gotów pożyczyć środki innym bankom. Następnie skrajne wartości są odrzucane, a z pozostałych wyliczana jest średnia, która staje się oficjalnym poziomem WIBOR.

Istotna wątpliwość polega na tym, że zgłaszane kwotowania nie muszą wynikać z rzeczywistych pożyczek między bankami. Stawki są w dużej mierze oparte na deklaracjach i ocenach sytuacji rynkowej, a nie na faktycznych transakcjach.

W praktyce banki rzadko pożyczają sobie pieniądze nawzajem, ponieważ finansują swoją działalność głównie środkami klientów – przede wszystkim depozytami. Oznacza to, że liczba realnych transakcji, które mogłyby stanowić podstawę WIBOR, jest ograniczona.

WIBOR nie odzwierciedla więc rzeczywistych kosztów pozyskania pieniądza.

Jak WIBOR wpływa na raty kredytów?

Oprocentowanie kredytu hipotecznego składa się z dwóch elementów: stałej marży banku oraz zmiennego wskaźnika WIBOR. Można to ująć w prostym wzorze:

oprocentowanie = WIBOR + marża banku

Marża jest ustalana przy podpisaniu umowy i zazwyczaj nie zmienia się przez cały okres spłaty. WIBOR natomiast zmienia się cyklicznie – co trzy miesiące w przypadku WIBOR 3M albo co sześć miesięcy przy WIBOR 6M. Każda jego zmiana automatycznie wpływa na oprocentowanie Twojego kredytu, a w konsekwencji na wysokość raty. Bank nie musi w takiej sytuacji pytać kredytobiorcy o zgodę, ponieważ mechanizm ten wynika z umowy.

Różnica widoczna jest także w całkowitym koszcie kredytu. Przy niskim poziomie WIBOR całkowity koszt spłaty przez 30 lat wynosiłby około 569 000 zł. Przy wysokim – może on wzrosnąć do około 1 170 000 zł. Różnica przekracza 600 000 zł.

Ten przykład pokazuje, jak silny wpływ na wysokość raty i całkowity koszt kredytu ma zmienny wskaźnik WIBOR.

Jak działa zmiana oprocentowania kredytu?

Zmiana oprocentowania kredytu przebiega według określonego mechanizmu, który jest zapisany w umowie.

W określonych odstępach czasu – najczęściej co trzy miesiące przy WIBOR 3M albo co sześć miesięcy przy WIBOR 6M – bank pobiera aktualny poziom WIBOR publikowany przez GPW Benchmark. Następnie dodaje do niego marżę i w ten sposób wylicza nowe oprocentowanie kredytu.

Na tej podstawie bank oblicza nową wysokość raty i informuje o niej kredytobiorcę. Takie powiadomienie bywa jednak wysyłane krótko przed terminem płatności.

Jako kredytobiorca nie masz wpływu na samą zmianę wskaźnika WIBOR.

Taki mechanizm jest nieuczciwy, ponieważ banki, które uczestniczą w ustalaniu wskaźnika, jednocześnie zarabiają na kredytach opartych na WIBOR.

Kredyt bez WIBOR-u to jeden z możliwych scenariuszy w sporach z bankami dotyczących zmiennego oprocentowania. Sprawdź, na czym polega to rozwiązanie.

Sprawa C-471/24 w TSUE – o co pyta polski sąd?

Sprawa, którą zajmuje się Trybunał Sprawiedliwości UE, dotyczy kredytu hipotecznego z 2019 r., zawartego między kredytobiorcą a bankiem PKO BP. Oprocentowanie kredytu było zmienne i oparte o WIBOR 6M.

Kredytobiorca zarzucił bankowi, że przy zawieraniu umowy nie otrzymał pełnych i zrozumiałych informacji o mechanizmie WIBOR oraz o ryzyku związanym ze zmiennym oprocentowaniem. W szczególności wskazano na brak:

• jasnego wyjaśnienia, czym jest WIBOR;
• symulacji pokazujących, jak zmiany WIBOR mogą wpłynąć na wysokość raty;
• rzetelnego opisu ryzyka finansowego;
• informacji o tym, kto i w jaki sposób ustala wskaźnik WIBOR.

Sąd Okręgowy w Częstochowie miał wątpliwości co do tego, jak interpretować unijną dyrektywę 93/13/EWG dotyczącą nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich w kontekście kredytów opartych na WIBOR. Dlatego 31 maja 2024 r. skierował do TSUE pytania prejudycjalne.

Cztery pytania do TSUE

Sąd w Częstochowie skierował do Trybunału Sprawiedliwości UE pytania, które dotyczą nie tylko jednej umowy kredytowej, lecz całego mechanizmu stosowania WIBOR w umowach z konsumentami. W uproszczeniu chodzi o to, czy sposób działania WIBOR oraz sposób informowania o nim klientów były zgodne z prawem unijnym.

1. Czy zapisy dotyczące WIBOR mogą być oceniane?

Pierwsze pytanie dotyczy tego, czy postanowienia umowy odnoszące się do WIBOR mogą być badane pod kątem ich uczciwości wobec konsumenta.

Banki argumentowały dotychczas, że WIBOR jako wskaźnik regulowany i nadzorowany nie powinien podlegać takiej kontroli. Sąd chce ustalić, czy mimo to można oceniać sposób jego zastosowania w umowie kredytowej.

2. Jaki jest zakres obowiązków informacyjnych banku?

Drugie pytanie dotyczy tego, jakie informacje bank powinien przekazać klientowi przed podpisaniem umowy.

Sąd chce ustalić, czy wystarczy podanie nazwy wskaźnika i administratora, czy też bank powinien wyjaśnić:

• jak ustalany jest WIBOR;
• od czego zależy jego zmienność;
• jakie mogą być skutki jego wzrostu;
• jakie ryzyko finansowe ponosi kredytobiorca.

3. Jaka jest rola banków w ustalaniu WIBOR?

Trzecie pytanie dotyczy mechanizmu ustalania wskaźnika.

Banki panelowe przekazują kwotowania, które wpływają na poziom WIBOR, a jednocześnie zarabiają na kredytach opartych na tym wskaźniku. Sąd pyta, czy taki model może budzić wątpliwości z punktu widzenia ochrony konsumenta.

4. Jakie będą skutki ewentualnego uznania klauzul WIBOR za niedozwolone?

Ostatnie pytanie dotyczy konsekwencji prawnych.

Sąd chce ustalić, czy w przypadku uznania klauzul WIBOR za niedozwolone:

• z umowy należy usunąć wskaźnik WIBOR, pozostawiając marżę banku;
• czy też cała umowa powinna zostać uznana za nieważną.

Opinia Rzecznik Generalnej TSUE – co wiadomo przed wyrokiem?

11 września 2025 r. Rzecznik Generalna Trybunału Sprawiedliwości UE, Laila Medina, przedstawiła swoją opinię w sprawie dotyczącej kredytów opartych na WIBOR.

Najważniejsze wnioski z opinii

Rzecznik Generalna uznała, że klauzule dotyczące WIBOR mogą być badane pod kątem ich uczciwości na gruncie dyrektywy 93/13/EWG o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich.

W swojej argumentacji wskazała, że ani prawo polskie, ani unijne nie nakazują bankom stosowania WIBOR. Banki mają możliwość wyboru – mogą korzystać z WIBOR, oprocentowania stałego albo innego wskaźnika referencyjnego, np. WIBID. Skoro więc zastosowanie WIBOR wynika z decyzji banku, a nie z obowiązku ustawowego, postanowienia umowy dotyczące tego wskaźnika nie są automatycznie wyłączone spod kontroli.

Zakres obowiązków informacyjnych banku

Według opinii Rzecznika Generalnej samo podanie nazwy wskaźnika WIBOR i jego administratora w umowie kredytowej nie jest wystarczające.

Bank powinien przekazać kredytobiorcy informacje, które pozwalają mu:

• zrozumieć mechanizm działania WIBOR;
• poznać czynniki wpływające na jego zmienność;
• ocenić możliwe konsekwencje finansowe zmian wskaźnika;
• oszacować całkowity koszt kredytu w różnych scenariuszach.

Informacje te powinny być pełne, rzetelne i przedstawione w sposób neutralny. Bank nie powinien przedstawiać WIBOR jako wskaźnika stabilnego ani pomijać potencjalnych ryzyk związanych ze zmiennym oprocentowaniem.

Największe znaczenie ma to, czy kredytobiorca mógł świadomie ocenić ryzyko związane z kredytem. Innymi słowy – czy wiedział, że rata może znacząco wzrosnąć i czy rozumiał, jakie konsekwencje finansowe może to przynieść.

Czy opinia Rzecznik Generalnej przesądza o wyroku?

Opinia Rzecznika Generalnej nie przesądza automatycznie o treści wyroku. Ma jedynie charakter doradczy, a ostateczną decyzję podejmie Wielka Izba TSUE, złożona z piętnastu sędziów.

Wyrok Trybunału Sprawiedliwości w sprawie ma zostać ogłoszony 12 lutego 2026 r. W świetle dotychczasowej praktyki TSUE opinia z 11 września 2025 r. jest jednak ważnym sygnałem co do możliwego kierunku rozstrzygnięcia.

Orzeczenie TSUE będzie wiążące dla sądów w całej Unii Europejskiej. Oznacza to, że polskie sądy będą musiały uwzględniać przedstawioną przez Trybunał wykładnię prawa przy rozstrzyganiu sporów dotyczących kredytów opartych na WIBOR.

Co bank powinien był Ci wyjaśnić przed podpisaniem umowy kredytowej?

Jeśli podpisałeś umowę kredytu hipotecznego ze zmiennym oprocentowaniem, bank powinien był przekazać Ci nie tylko ogólne informacje, ale konkretne wyjaśnienia, które pozwalają realnie zrozumieć, jak działa WIBOR i jakie ryzyko bierzesz na siebie.

Chodzi nie o hasła, lecz o liczby, mechanizmy i konsekwencje finansowe.

1. Czym jest WIBOR – w sposób, który da się zrozumieć

Nie wystarczyło napisać w umowie, że „WIBOR to stawka międzybankowa”. Powinieneś dowiedzieć się:

• jak oblicza się WIBOR;
• kto go ustala (do 2017 r. ACI Polska, później GPW Benchmark);
• skąd pochodzą dane;
• czy wskaźnik opiera się na realnych transakcjach, czy na deklaracjach banków.

Bank powinien był także jasno powiedzieć, że WIBOR nie jest prostym odzwierciedleniem rzeczywistego kosztu pieniądza, lecz wskaźnikiem opartym w dużej mierze na prognozach i deklaracjach banków.

2. Jak zmiany WIBOR wpływają na Twoją ratę – na konkretnych liczbach

Zamiast ogólnego stwierdzenia, że „oprocentowanie może się zmienić”, powinieneś zobaczyć konkretne symulacje.

Dla przykładowego kredytu 400 000 zł na 30 lat, z marżą 2,5%:

Takie zestawienie pokazuje skalę ryzyka. Nie abstrakcyjne „oprocentowanie może wzrosnąć”, ale konkret: Twoja rata może zwiększyć się o ponad 1 000 zł miesięcznie.

3. Jakie scenariusze mogły się wydarzyć?

Powinieneś był dostać nie tylko wariant optymistyczny, lecz także realistyczny i niekorzystny.

Bank powinien był pokazać Ci, że:

• WIBOR potrafi zmieniać się gwałtownie (np. od ok. 0,2% w 2021 r. do ponad 7% w 2023 r.);
• wzrost stóp procentowych może nastąpić w krótkim czasie;
• wysokie raty mogą utrzymywać się przez wiele lat.

Powinieneś był także wiedzieć, że Twoja zdolność kredytowa była liczona głównie przy aktualnym poziomie WIBOR, a nie przy jego wyższych wariantach. To oznacza, że realne ryzyko mogło być większe, niż wynikało z przedstawionych kalkulacji.

4. ile naprawdę zapłacisz za kredyt

Bank powinien pokazać Ci nie tylko początkową ratę, ale także całkowity koszt kredytu w różnych scenariuszach.

Przykładowo, dla kredytu 400 000 zł na 30 lat:

• przy oprocentowaniu ok. 4,5% – zapłaciłbyś ok. 650 000 zł;
• przy wzroście oprocentowania do ok. 9% – łączny koszt może przekroczyć 900 000 zł.

Różnica to około 250 000 zł.

Powinieneś był mieć też możliwość porównania kredytu ze zmiennym oprocentowaniem z kredytem o stałej stopie procentowej, aby świadomie ocenić, które rozwiązanie jest dla Ciebie bezpieczniejsze.

Masz wątpliwości co do ważności swojej umowy kredytowej? Dowiedz się, kiedy możliwe jest unieważnienie kredytu hipotecznego w złotówkach.

Kredyty oparte na WIBOR – możliwe scenariusze po wyroku TSUE

Orzeczenie Trybunału Sprawiedliwości UE nie spowoduje automatycznego unieważnienia umów ze zmiennym oprocentowaniem. Będzie raczej punktem odniesienia dla polskich sądów, aby każdą sprawę oceniać indywidualnie.

Najważniejsze pytanie brzmi – czy przy podpisywaniu umowy otrzymałeś pełne i zrozumiałe informacje o mechanizmie oprocentowania oraz o ryzyku związanym z jego zmianami.

Chcesz dowiedzieć się, na czym polega odwiborowanie kredytu hipotecznego i jakie może mieć skutki dla Twojej umowy? Dowiedz się więcej.

Scenariusz 1: Usunięcie wskaźnika z umowy

Jeśli sąd uzna, że klauzula dotycząca WIBOR była niedozwolona, może ją usunąć, pozostawiając pozostałe postanowienia. W takiej sytuacji oprocentowanie Twojego kredytu opiera się wyłącznie na marży.

Przykład:

• wcześniej: wskaźnik + marża = 8%;
• po zmianie: sama marża = 2,5%.

W praktyce marże w umowach hipotecznych najczęściej mieszczą się w przedziale ok. 1,5–3,5%.

Dla zobowiązania w wysokości 400 000 zł na 30 lat:

• przy 8% rata wynosi ok. 2 935 zł;
• przy 2,5% spada do ok. 1 580 zł.

Różnica to ok. 1 355 zł miesięcznie.

W takim wariancie oprocentowanie staje się bardziej przewidywalne, ponieważ nie zależy już od zmiennego wskaźnika. To rozwiązanie może być atrakcyjne dla osób, które chcą zachować umowę, ale ograniczyć ryzyko dalszych wzrostów rat.

Scenariusz 2: Unieważnienie umowy

W niektórych przypadkach sąd może uznać, że usunięcie klauzuli zmiennego oprocentowania sprawia, iż umowa nie może dalej obowiązywać. Wtedy możliwe jest stwierdzenie jej nieważności.

Rozliczenie wygląda następująco:

• Ty zwracasz otrzymany kapitał;
• instytucja finansowa oddaje wszystkie wpłacone raty, odsetki, prowizje i opłaty.

Przykład:

• kwota finansowania: 400 000 zł;
• suma wpłat przez 10 lat: 550 000 zł.

Po unieważnieniu:

• zwracasz 400 000 zł;
• otrzymujesz 550 000 zł (plus ewentualne odsetki).

Różnica wynosi 150 000 zł na Twoją korzyść.

Jeśli umowa przestaje obowiązywać, zabezpieczenie hipoteczne co do zasady powinno zostać wykreślone z księgi wieczystej.

To rozwiązanie może być korzystne dla osób, które spłaciły już znaczną część zobowiązania i mają środki na zwrot kapitału. Warto jednak pamiętać, że nie oznacza ono „darmowego kredytu” – pieniądze otrzymane od banku trzeba oddać.

Scenariusz 3: Porozumienie zamiast procesu

Nie każda sprawa musi kończyć się wyrokiem. Możliwe jest także zawarcie ugody.

W praktyce instytucje finansowe mogą zaproponować Ci m.in.:

• obniżenie marży;
• częściowy zwrot wpłat;
• przejście na oprocentowanie stałe;
• zamrożenie rat na określonym poziomie.

W zamian rezygnujesz z dalszego sporu.

Takie rozwiązanie bywa rozsądne, jeśli zależy Ci na czasie, stabilności i ograniczeniu ryzyka procesu.

Masz wątpliwości co do swojej umowy kredytowej? Skorzystaj z bezpłatnej konsultacji – pomożemy Ci zrozumieć, jakie masz możliwości i czy w Twojej sprawie istnieją realne podstawy do działania.

Pozew o WIBOR – co może zmienić wyrok TSUE?

Do początku 2026 r. większość prawomocnych wyroków w sprawach dotyczących WIBOR była korzystna dla banków. Sądy najczęściej uznawały, że stosowanie WIBOR było zgodne z prawem, banki wypełniły obowiązki informacyjne, a kredytobiorcy zostali wystarczająco poinformowani o ryzyku.

Dla kredytobiorców oznaczało to jedno – nawet jeśli rata wzrosła znacząco, szanse na wygraną w sądzie były ograniczone. Dlaczego? Brakowało jednoznacznych wytycznych ze strony TSUE. Przez lata sądy w sprawach dotyczących WIBOR opierały się na utrwalonej praktyce orzeczniczej, zgodnie z którą nie kwestionowano samego mechanizmu wskaźnika, co w praktyce prowadziło do rozstrzygnięć częściej korzystnych dla banków.

Sytuacja zaczęła się zmieniać po opinii Rzecznika Generalnej TSUE z 11 września 2025 r. Od tego momentu coraz częściej pojawiają się wyroki pierwszej instancji korzystne dla kredytobiorców.

Dla wielu osób spłacających kredyty to pierwszy sygnał, że ich argumenty mogą być traktowane poważnie.

Pierwsze orzeczenia korzystne dla kredytobiorców

W ostatnich latach zapadły już wyroki, które podważają dotychczasowe podejście do umów opartych na WIBOR.

Przykłady (nieprawomocne):

• Sąd Okręgowy w Suwałkach, wyrok z 4 października 2024 r. (I C 217/24):
  • usunięcie WIBOR i marży;
  • brak oprocentowania (spłata samego kapitału).
• Sąd Okręgowy w Suwałkach, wyrok z 22 stycznia 2025 r. (I C 332/24):
  • unieważnienie umowy z VeloBankiem;
  • zasądzenie zwrotu 245 943,93 zł plus koszty.

Podobne rozstrzygnięcia zapadały także w innych miastach, m.in. w Jeleniej Górze i Olsztynie.

W części spraw sądy zaczęły udzielać zabezpieczenia roszczeń, czyli czasowo wstrzymywać obowiązek spłaty rat. W jednej ze spraw Sąd Okręgowy w Lubinie obniżył ratę z ok. 4 300 zł do 0 zł na czas trwania procesu.

Jednocześnie orzecznictwo pozostaje niejednolite – część sądów nadal staje po stronie banków. Oznacza to, że wynik sprawy wciąż zależy od konkretnej umowy i argumentacji.

Kto będzie musiał udowodnić swoje racje w sprawach o kredyty?

Jednym z najważniejszych skutków wyroku TSUE może być zmiana podejścia do dowodów w sporach z bankami. Dotychczas to kredytobiorca często musiał udowadniać, że nie został wystarczająco poinformowany. Po wyroku sytuacja może się odwrócić – to bank będzie musiał wykazać, że wywiązał się ze swoich obowiązków.

Bank może więc zostać zobowiązany do pokazania, że:

• przekazał Ci informacje w sposób jasny i zrozumiały;
• przedstawił konkretne symulacje zmian rat;
• rzetelnie wyjaśnił ryzyko związane ze zmiennym oprocentowaniem;
• dał Ci realny czas na zapoznanie się z dokumentami przed podpisaniem umowy.

Jeśli bank nie będzie w stanie tego udowodnić, sąd może uznać niektóre postanowienia umowy za niedozwolone.

Nie oznacza to jednak, że każda sprawa zakończy się wygraną kredytobiorcy – umowy będą oceniane indywidualnie, na podstawie ich treści i dokumentów.

Jednocześnie standard ochrony konsumenta może wzrosnąć na tyle, że część umów nie spełni nowych wymogów – co może realnie wzmocnić pozycję wielu kredytobiorców w sporach z bankami.

Zmiana WIBOR na POLSTR – co to oznacza dla Twoich roszczeń?

Planowana zmiana wskaźnika WIBOR na POLSTR nie odbiera Ci prawa do kwestionowania wcześniejszej umowy. Sądy oceniają umowę według stanu z momentu jej zawarcia – sprawdzają, czy bank wtedy rzetelnie wyjaśnił mechanizm oprocentowania, pokazał możliwe scenariusze zmian rat i poinformował o ryzyku.

Jeśli bank tego nie zrobił, późniejsza reforma wskaźników nie ma znaczenia dla oceny dokumentu. Zmiana WIBOR na POLSTR nie „legalizuje” wcześniejszych naruszeń ani nie zamyka drogi do dochodzenia roszczeń.

Warto też pamiętać o przedawnieniu. Roszczenia dotyczące rat i odsetek nie są bezterminowe – im dłużej zwlekasz z działaniem, tym mniejszą część nadpłaconych kwot możesz odzyskać. Reforma wskaźników nie wstrzymuje biegu terminów przedawnienia.

Kiedy warto przyjrzeć się swojej umowie kredytowej?

Nie każda umowa z oprocentowaniem opartym na WIBOR wymaga sporu z bankiem. W sytuacjach, które powinny skłonić do głębszej analizy umowy warto jednak skontaktować się z prawnikiem. Kiedy warto poszukać pomocy?

Gdy nie wyjaśniono Ci sposobu działania oprocentowania

Jeśli przy podpisywaniu umowy nikt nie tłumaczył Ci, czym w praktyce jest WIBOR, jak często może się zmieniać i jak wpływa na wysokość raty, warto się temu przyjrzeć.

Wątpliwości mogą pojawić się zwłaszcza wtedy, gdy:

• nie pokazano Ci symulacji zmian rat przy różnych poziomach oprocentowania;
• nie przedstawiono możliwych wariantów wzrostu rat;
• opis mechanizmu ograniczał się do ogólnych sformułowań.

Z perspektywy prawa samo ogólne wyjaśnienie może nie być wystarczające. Istotne jest to, czy miałeś realną możliwość zrozumienia, jak może zmieniać się koszt Twojego kredytu.

Gdy dokumenty nie zawierały konkretnych liczb

Warto sprawdzić, czy w dokumentach przekazanych przed podpisaniem umowy znajdowały się:

• przykładowe wyliczenia rat przy różnych poziomach oprocentowania;
• porównanie kredytu ze zmiennym oprocentowaniem z kredytem o stałej stopie;
• symulacje pokazujące, jak zmieni się całkowity koszt kredytu.

Jeśli takich danych zabrakło, może to mieć znaczenie przy ocenie umowy.

Gdy bank proponuje aneks do umowy

W związku ze zmianą wskaźnika WIBOR na POLSTR banki coraz częściej kontaktują się z kredytobiorcami z propozycją podpisania aneksu.

Przed podpisaniem warto dokładnie sprawdzić jego treść, ponieważ aneks może:

• wprowadzać dodatkowy spread zwiększający oprocentowanie;
• zawierać zapisy ograniczające możliwość dochodzenia roszczeń;
• zamykać drogę do kwestionowania wcześniejszych zasad naliczania odsetek.

Oznacza to, że podpisanie aneksu może wpłynąć na Twoją sytuację na lata – zmienić wysokość rat, sposób naliczania oprocentowania, a czasem także ograniczyć możliwość dochodzenia roszczeń wobec banku w przyszłości.

Dlatego warto potraktować aneks nie jak formalność, lecz jak zmianę warunków kredytu, która może mieć realne konsekwencje dla Twojego budżetu i Twoich praw.

Gdy rata znacząco wzrosła

Jeśli rata kredytu wzrosła w sposób, którego nie przewidywałeś – np. o kilkadziesiąt procent albo o ponad 1 000 zł miesięcznie – warto zadać sobie pytanie, czy bank wcześniej pokazał Ci, że taki scenariusz jest możliwy.

Jeżeli nie, może to oznaczać, że informacje przekazane przy podpisywaniu umowy były niewystarczające.

Gdy pojawiły się problemy ze spłatą

Jeśli wzrost Twoich rat doprowadził do trudności finansowych, a bank wypowiedział umowę, domaga się natychmiastowej spłaty lub grozi egzekucją, sytuacja wymaga szybkiej reakcji.

W takich przypadkach możliwe są różne działania prawne — w tym zakwestionowanie umowy lub wniosek o zabezpieczenie roszczeń.

Masz wątpliwości co do sposobu naliczania rat lub warunków swojej umowy? Dowiedz się, jak złożyć reklamację do banku.

Dlaczego w sprawach WIBOR warto mieć wsparcie prawnika?

W sporach z bankiem nie decyduje sama wysokość raty ani intuicyjne poczucie niesprawiedliwości. O wyniku sprawy przesądzają konkretne zapisy umowy oraz dokumenty, które otrzymałeś przed jej podpisaniem.

Najważniejsze informacje są często rozproszone w kilku miejscach – w umowie, regulaminach, formularzach informacyjnych, ofertach czy symulacjach. Część zapisów ma charakter techniczny, a różnice między umowami bywają niewielkie, ale z punktu widzenia prawa mogą mieć duże znaczenie.

Dlatego samodzielna ocena sytuacji rzadko daje pełny obraz. Rola prawnika polega na uporządkowaniu tych elementów i sprawdzeniu, czy bank rzeczywiście wywiązał się z obowiązków informacyjnych – czy wytłumaczył mechanizm oprocentowania w sposób zrozumiały, czy pokazał możliwe scenariusze zmian rat oraz czy kredytobiorca miał realną możliwość oceny ryzyka finansowego.

Taka analiza pozwala oddzielić sytuacje, w których umowa faktycznie może budzić wątpliwości, od tych, w których spór z bankiem ma niewielkie szanse powodzenia. Pomoc prawna da Ci rzetelną odpowiedź – jakie masz argumenty, jakie ryzyka warto uwzględnić i jakie rozwiązania są realistyczne.

Dopiero na tej podstawie możesz świadomie zdecydować, czy chcesz podjąć spór, negocjować z bankiem, czy pozostać przy obecnych warunkach kredytu.

Jak przygotować się do analizy umowy?

Jeśli rozważasz konsultację z prawnikiem, przygotuj dokumenty związane z kredytem, m.in.:

• umowę kredytową wraz z aneksami;
• regulaminy obowiązujące w dniu podpisania umowy;
• ofertę kredytową i formularze informacyjne;
• symulacje i materiały przekazane przez bank;
• korespondencję z doradcą i bankiem;
• pisma dotyczące zmian oprocentowania i wysokości rat.

Im pełniejsza dokumentacja, tym łatwiej ocenić sytuację.

Co z ratami kredytu w trakcie procesu?

Wielu kredytobiorców obawia się, że złożenie pozwu oznacza konieczność dalszego płacenia wysokich rat przez kilka lat trwania postępowania. W praktyce możliwe jest jednak złożenie wniosku o zabezpieczenie roszczeń.

Sąd może – w określonych sytuacjach – czasowo zawiesić obowiązek spłaty rat na czas trwania procesu. Przykładem jest postanowienie Sądu Okręgowego w Lubinie, który udzielił zabezpieczenia i wstrzymał płatność rat kredytu do momentu rozstrzygnięcia sprawy. W efekcie rata przekraczająca 4 300 zł została obniżona do 0 zł.

Takie decyzje nie przesądzają o wyniku sprawy i nie zapadają automatycznie. Pokazują jednak, że sądy zaczynają traktować argumenty kredytobiorców poważnie, a ochrona może działać już na etapie procesu.

Najczęstsze błędy kredytobiorców w sprawach o WIBOR

W sporach z bankami wiele decyzji podejmowanych jest pod wpływem emocji, niepełnych informacji albo uproszczonych interpretacji wyroków i opinii prawnych. Tymczasem nawet drobne błędy mogą realnie osłabić pozycję kredytobiorcy albo utrudnić dochodzenie swoich praw.

1) Przerywanie spłaty rat

Jednym z najpoważniejszych błędów jest zaprzestanie spłaty kredytu w oczekiwaniu na wyrok sądu. Taka decyzja może prowadzić do naliczenia dodatkowych odsetek, wypowiedzenia umowy, a w skrajnych przypadkach – do egzekucji i utraty nieruchomości.

Bezpieczniejsze rozwiązanie to kontynuowanie spłaty przy jednoczesnym dochodzeniu swoich praw w sądzie lub wystąpienie o zabezpieczenie roszczeń.

2) Podpisywanie aneksów bez analizy

Banki coraz częściej proponują aneksy związane ze zmianą wskaźnika WIBOR na POLSTR. Podpisanie takiego dokumentu bez wcześniejszej analizy może oznaczać zgodę na mniej korzystne warunki lub ograniczenie możliwości dochodzenia roszczeń w przyszłości.

Warto traktować aneks nie jako formalność, lecz jako zmianę warunków kredytu.

3) Oczekiwanie automatycznego unieważnienia umowy

Wyrok TSUE nie unieważnia umów z urzędu. Każda sprawa jest oceniana indywidualnie, a ewentualne zmiany w umowie wymagają postępowania sądowego.

Wyrok Trybunału może wzmocnić pozycję kredytobiorców, ale nie zastępuje procesu.

4) Zaufanie obietnicom „pewnej wygranej”

Oferty gwarantujące szybkie unieważnienie umowy lub „kredyt bez zwrotu kapitału” powinny budzić ostrożność. W sprawach sądowych nie ma gwarancji wyniku, a rzetelna pomoc prawna polega na realistycznej ocenie sytuacji, nie na obietnicach.

Wyrok TSUE nie zmieni automatycznie Twojej umowy – kredyt nadal obowiązuje, a jego ewentualne zakwestionowanie wymaga indywidualnej oceny. O tym, czy masz realne argumenty, decyduje przede wszystkim sposób, w jaki bank informował Cię o mechanizmie WIBOR i ryzyku związanym ze zmiennym oprocentowaniem. Dlatego, zamiast opierać się na ogólnych interpretacjach, warto przeanalizować swoją umowę i dokumenty, które otrzymałeś przed jej podpisaniem.

Jeśli chcesz sprawdzić swoją sytuację i porozmawiać o możliwych rozwiązaniach, skontaktuj się z nami.